Box 1, 2 en 3: hoe zit het ook alweer?

"Box 3 is iets met beleggingen, box 2 voor ondernemers... of was dat nou juist box 1?"

Rond Prinsjesdag vliegen termen als box 1, box 2 en box 3 je om de oren. In nieuwsberichten, politieke discussies én gewoon op die ene verjaardag lijkt iedereen precies te weten waar het over gaat. Maar als iemand vraagt wat er nu eigenlijk in welke box valt, wordt het voor veel mensen toch ingewikkeld.

Herkenbaar? Of weet je eigenlijk prima hoe het zit, maar kun je wel een korte opfrisser gebruiken? We zetten de boxen voor je op een rij.

Terug naar de basis: het boxenstelsel

In Nederland betaal je momenteel inkomstenbelasting over verschillende soorten inkomen en vermogen. De inkomstenbelasting is verdeeld over drie boxen. Voor iedere box gelden eigen regels en belastingtarieven.

In het kort:

• Box 1 gaat over inkomen uit werk en woning, zoals salaris en winst uit een eenmanszaak of vof. Ook extra pensioen opbouwen via een lijfrente speelt hier een rol.
• Box 2 gaat over inkomen uit een aanmerkelijk belang, zoals dividend uit een eigen BV.
• Box 3 gaat over vermogen, zoals spaargeld en beleggingen. Schulden die in box 3 vallen, tellen ook mee.

Welke box relevant is, hangt af van je persoonlijke situatie. Heb je een baan, een koopwoning, spaargeld, beleggingen of misschien zelfs een eigen onderneming? Dan krijg je waarschijnlijk met één of meer boxen te maken.

Waarom is het handig om dit te weten?

In welke box iets valt, bepaalt niet alleen hoeveel belasting je betaalt. Het bepaalt ook welke regels gelden voor bijvoorbeeld sparen, beleggen, extra pensioen opbouwen of ondernemen. Door te weten hoe de boxen werken, krijg je meer inzicht in je financiële situatie en kun je beter beoordelen welke keuzes bij je passen.

Box 1: inkomen uit werk en woning

Box 1 is de box waar de meeste Nederlanders mee te maken hebben. Hier komen verschillende inkomsten én aftrekposten samen die bepalen hoeveel inkomstenbelasting je betaalt. Denk bijvoorbeeld aan:

Inkomsten

• salaris
• winst uit onderneming
• AOW-uitkeringen
• pensioenuitkeringen

Aftrekposten en regelingen

• hypotheekrenteaftrek voor je eigen woning
• een lijfrente, waarmee je onder voorwaarden fiscaal aantrekkelijk vermogen voor later kunt opbouwen

Box 2: ondernemers met een BV en aanmerkelijk belang

Veel mensen denken dat box 2 de box voor ondernemers is. Dat klopt maar gedeeltelijk. Heb je een eenmanszaak, vof of maatschap? Dan vallen je ondernemingsinkomsten meestal in box 1. Pas als je een BV hebt én een aanmerkelijk belang bezit, krijg je te maken met box 2. Dat betekent meestal dat je minimaal 5% van de aandelen van een BV bezit.

Denk bijvoorbeeld aan:

• aandelen in je eigen BV
• dividenduitkeringen
• winst bij verkoop van aandelen in je BV

Voor veel Nederlanders speelt box 2 daarom helemaal geen rol. Maar voor directeur-grootaandeelhouders (DGA's) is deze box juist een belangrijk onderdeel van hun vermogens- en pensioenplanning.

Box 3: sparen en beleggen

Box 3 gaat over je vermogen in privé. Anders dan in box 1 draait het hier niet om inkomen uit werk, pensioen of een onderneming, maar om geld en bezittingen die je hebt opgebouwd.

Denk bijvoorbeeld aan:

• spaargeld
• beleggingen
• een tweede woning, vakantiewoning of verhuur van een woning
• contant geld (boven het vrijgestelde bedrag)
• andere bezittingen die niet in box 1 of 2 vallen

Voor veel Nederlanders is box 3 de box waarin zij vermogen opbouwen voor toekomstige doelen. Bijvoorbeeld voor financiële vrijheid, een aanvulling op het pensioen of het ondersteunen van kinderen en kleinkinderen.

Bij box 3 geldt een heffingsvrij vermogen. Pas als je vermogen boven deze grens uitkomt, betaal je belasting.

Meer weten over de regels en ontwikkelingen rond box 3? Lees box 3 in beweging.

Lijfrente of vrij beleggen: wat is het verschil?

Een lijfrente in box 1 is bedoeld om extra pensioen op te bouwen. Heb je ruimte om fiscaal voordelig extra pensioen op te bouwen? Dan kun je je inleg mogelijk aftrekken van je belastbaar inkomen. Het geld is bedoeld voor je pensioen en kun je daarom niet zomaar tussentijds opnemen.

Vermogen in box 3, zoals spaargeld en beleggingen, is vrij beschikbaar. Je bepaalt zelf wanneer en waarvoor je het gebruikt. Komt je vermogen boven het heffingsvrije vermogen uit? Dan betaal je mogelijk belasting in box 3.

Meer inzicht in jouw mogelijkheden?

Na Prinsjesdag is er weer volop aandacht voor belastingen en financiële plannen. Nu je weet hoe box 1, 2 en 3 in elkaar zitten, kun je beter plaatsen welke plannen voor jouw financiële situatie relevant kunnen zijn.

Wil je meer inzicht in je financiële situatie en de mogelijkheden voor je vermogen, beleggingen of pensioen? Maak dan een afspraak met een Evi vermogenscoach. Onze vermogenscoaches geven geen fiscaal of financieel advies, maar helpen je inzicht te krijgen en informeren je over je mogelijkheden.

Deze tekst is geschreven naar de stand van zaken op 9 september 2026.

Disclaimer

Dit artikel bevat alleen algemene informatie en geen persoonlijk advies. Wil je persoonlijk advies? Overleg dan met je fiscaal adviseur over de mogelijkheden. De waarde van je belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Je kunt (een deel van) je inleg verliezen.